Meer zachtheid

Opeens heb ik een volledig verkrampte rug, zelfs de kleinste beweging zorgt voor heftige pijn. Waarom, vraag ik me af, is het opeens teveel? Of protesteerde mijn lijf al eerder en negeerde ik dat? Uren achter de laptop, net iets te zwaar trainen, het tillen van zware voorwerpen, een middag werken ik de tuin. ‘Zo is het wel genoeg’ piepten mijn spieren, maar mijn innerlijke criticus vond dat opgeven geen optie was.

Tijdens de coachingsessies valt het mij regelmatig op dat er vaak weinig ruimte voor compassie is in ons leven; niet voor een ander en niet voor onszelf. Compassie wordt verward met zelfmedelijden of gezien als een teken van zwakte. Wat jammer. Wat meer vriendelijkheid voor onszelf én voor de ander lijkt juist in deze tijd broodnodig.

In haar boek Zelfcompassie. Stop jezelf te voordelen schrijft de Amerikaanse  Kristin Neff uitgebreid over het vergroten van vriendelijkheid naar jezelf om zo de stress te verminderen die ontstaat als we geconfronteerd worden met moeilijkheden. Want vaak doen we het tegenovergestelde: we veroordelen onszelf genadeloos over gedrag dat we vertonen, vanwege afwijzingen waarmee we te maken krijgen of voor fouten die we maken. Onze innerlijke criticus oordeelt meestal vele malen harder dan we ooit over een ander persoon zouden doen.
De Ierse dichter en filosoof John O’Donohue spreekt in zijn boek Anam Cara over mededogen als dé manier om verwondingen tegemoet te treden. Mededogen dat we vaak wel voor anderen hebben, maar niet voor onszelf. Volgens O’Donohue is mededogen een eigenschap die we kunnen ontwikkelen.

Neff adviseert de volgende stappen bij het vergroten van geduld en vriendelijkheid naar jezelf:

1. Mindful worden: observeer hoe je erbij zit. Vertraag. Erken wat er pijn doet. Aanwezig zijn in het moment.
2. Gedeelde menselijkheid herkennen: realiseer je dat pijn en lijden onderdeel is van het leven. We zouden willen dat we het konden vermijden, maar dat is niet zo. Deze tweede stap is een manier om te breken met de misvatting dat we altijd gelukkig en positief zouden moeten zijn. Of alles je eigen schuld is.
3. Wees vriendelijk zijn voor jezelf: wat heb je nodig om vriendelijk voor jezelf te zijn? Ga op zoek naar een zin die helpt, bijvoorbeeld: Het komt goed. Ontspan, op dit moment is alles zoals het moet zijn.

Nog niet zo eenvoudig, dus oefenen maar!

Verlangen naar verbinding

‘We are wired to connect’, zegt Stephen Porges, een Amerikaanse psycholoog/ neurowetenschapper, en de auteur van De polyvagaaltheorie. In dit  boek beschrijft hij wat traumatische ervaringen doen met ons zenuwstelsel. Indien we door trauma niet in staat zijn om connectie te maken met anderen, dat leidt dat tot sociale pijn. Verbinding is een levensnoodzaak voor mensen.

Desondanks hebben steeds meer mensen het gevoel dat ze alleen staan. Dat ze geen onderdeel meer van een gemeenschap zijn, van een team. Dat ze het contact met familie, voorouders en naasten zijn verloren. En sinds de pandemie is dat niet beter geworden. We werken meer thuis, kennen een grote mate van vrijheid, mogen onze

eigen keuzes maken, zonder sociale druk. Maar wat doet al die vrijheid met ons?

Auteur Johann Hari schrijft erover in zijn boek Verbinding verbroken. Hari leed vele jaren aan depressies. De medici vertelden hem dat zijn depressies het gevolg waren van een chemische disbalans in zijn hersenen, maar de medicijnen die hij nam, werkten altijd maar kort. Hij deed zelf onderzoek en raakte overtuigd van het feit dat de oorzaak van depressies en angststoornissen vaak ligt in het verbreken van verbindingen. Verbindingen met het werk, met andere mensen, met zinvolle waarden, met verdrongen thema’s uit de jeugd, het gebrek aan gelijkwaardigheid en gesprek en het verliezen van contact met de natuur en een gebrek aan hoop.

Volgens Brené Brown (Amerikaans hoogleraar en auteur) verlangt iedereen er naar om ergens echt bij te horen. Maar het is zaak om tijdens deze zoektocht naar connectie ook de moed te hebben om alleen te staan, om in contact te blijven met je eigen waarden, normen en behoeften. Of zoals Brown zegt in haar boek Verlangen naar verbinding: ‘Het vraagt een sterke rug, een zachte voorkant en een wild hart. De prijs is hoog, de beloning groot’.

Ook de auteur Toko-Pa Turner schrijft in haar boek Belonging over verbindingen. Verbinding met de ander, met de natuur, maar inderdaad ook met jezelf. Ze merkt op dat we door digitale ontwikkelingen nog nooit zo verbonden zijn geweest als nu. En desondanks zijn er steeds meer mensen die zich vervreemd voelen.
Turner schrijft over haar eigen ervaringen, over het belang van dromen en vooral over het terugvinden van de verbinding met jezelf. Welke delen heb je verstopt omdat je de indruk had dat ze niet welkom waren? Op de eerste pagina van haar boek schrijft ze: ‘Opdat je je twijfel aan jezelf, je meegaandheid en geaarzel de wacht aanzegt. Opdat je niet langer aardig gevonden wilt worden en daardoor innig geliefd bent. […] Opdat je zeker weet dat je niet alleen bent, ook als je niemand om je heen ziet staan’.

Er zijn valt veel te lezen over het belang van connectie. In wetenschappelijke boeken, in autobiografische verhalen, maar ook in romans, poëzie of songteksten. Of in de dierenverhalen van Toon Tellegen. Laat je er door inspireren en voel via de boeken de verbinding met degene die het schreef en met de ander lezers.